مدت زمان مطالعه: 5دقیقههنر حکاکی یکی از قدیمی ترین هنر ها در نزد بشریت می باشد. که تاریخچه حکاکی به انسانهای نخستین بر می گردد.در ابتدا انسانها برای فهماندن منظور خود، از حکاکی روی سنگ استفاده می کردند و بعد ها در راستای ثبت وقایع از این روش استفاده شد .
پیدایش هنر حکاکی
در آن زمان این عمل به عنوان یک کار هنری تلقی نمی شد. بعدها با پیدایش فلزات حکاکی شکل و شیوه جدیدی به خود گرفت و علاوه بر حکاکی روی سنگ و دیوارهای سنگی که اتفاقا به واسطه پیدایش فلز شکل بهتری به خود گرفت بود بخش جدید، حکاکی فلزات هم به آن اضافه گردید و روز به روز تکامل بیشتری یافت ، جهت ثبت و شمارش سلاح ها ((که اولین مارک زنی تاریخ است)) وزیبا سازی سلاح ها ی افراد خاص ازجمله پادشاهان و …. از حک روی فلز استفاده می شد، که در آثار بدست آمده تاریخی نمونه های نخستین آن قابل مشاهده است .
تاریخچه حکاکی در ایران
این مورد با توجه به پیشینه تاریخچه حکاکی غنی در ایران هم بسیار فراگیر بوده طبق آثار کشف شده قبل از پیدایش خط ایرانیان از مهر در راستای اعتبار بخشی به اسناد استفاده می کردنند و ایرانیان باستان بیشترین نقش در اعتبار بخشی به مهر و هنر حک فلز را داشته اند .
از دسته های مهم صنعت مهر آن زمان مهر های فلزی می باشد مهری از جنس فلزات مختلف که به وسیله ابزار های بدوی حکاکی و هنر دست استاد کار صورت می گرفت.
حکاکی ظروف ،حک عقیق ، حکاکی سنگ های تزیینی ،حکاکی انگشتر ،حک چوب ،حکاکی مجسمه ها وپیکر تراشی (به ویژه در روم و یونان باستان) سنگ تراشی (درایران باستان) و ساخت نما های باشکوه از سنگ و فلز باعث شد حکاکی را در بخش هنری و استفاده از حک فلز در انواع سلاح ها (شمشیر و نیزه و …) در بخش صنعتی این امر را به بخش جدا نشدنی تاریخ تبدیل شود.
حکاکی هنری و صنعتی
اگر بخواهیم تاریخچه حکاکی را به دو بخش هنری و صنعتی تقسیم کنیم . در بخش هنری هنوز هم شیوه گذشته گان دارای ارزش بیشتری است.در واقع شیوه حکاکی دستی که به لحاظ هنری دارای ارزش بیشتری میباشد . وگرنه امروزه با توجه به پیشرفت علم و صنعت و دستگاه های حکاکی فلزات و سنگ و چوب قابلیت اجرای انواع طرح ها و نقش ها با سرعت و کیفیت بسیار بالا فراهم است .
طبق شواهد به دست امده از آثار از حک روی فلز برای شناسایی تعداد سلاح ها و حتی با حکاکی پلاک هایی(( بدوی و متناسب با آن دوره تاریخی )) سعی در شناسایی افراد نظامی و کشته شدگان در جنگ ها را داشته اند که نشان از هوشمندی انسانها در آن زمان را دارد .
روشی که با گذشت هزاران سال به شیوه نوین هنوز هم مورد استفاده قرار میگیرد .و اهمیت حکاکی پلاک و حک فلز را در آن زمان نشان می دهد .
اما در بخش هنری ارزش کار دست و هنر استاد کار دارای ارزش والاتری است نسبت به انواع دستگاه های حکاکی و صنعتی .
تولید دستگاه حکاکی صنعتی در عصر جدید
اولین ماشین های حکاکی در دهه 1430 در آلمان تولید شدند، اما اولین حکاکیهای یادبود، که رقیب نقاشی در جاهطلبیشان بود، در دهه 1470 در آلمان توسط Schongauer و در ایتالیا توسط نقاش ایتالیایی Andrea Mantegna خلق شدند.
حکاکی به طور مستقل در دره راین در آلمان و در شمال ایتالیا در اواسط قرن پانزدهم آغاز شد. به نظر می رسد اولین بار توسط زرگران آلمانی ساخته شده است که اکنون فقط با حروف اول یا نام مستعار شناخته می شوند، که برجسته ترین آنها Master E.S است.
اصلا حکاکی به 7 شیوه در تمام دنیا انجام میشود که از زمان پیدایش ماشین آلات حکاکی با حضور تکنولوژی میتوانیم به این موارد اشاره کنیم :
- حکاکی سوزنی یا ضربه ای
- حکاکی اسکرایب یا خراشی
- حکاکی لیزری
- حکاکی رول مارکینگ یا نورد غلطکی
- حکاکی پرسی
- حکاکی براده برداری
- حکاکی الکتروشیمیایی
1978-1964 لیزر CO2 اختراع شد. امروزه برای کاربردهایی مانند علامت گذاری لیزری و برش لیزری استفاده می شود. 1978 – اولین دستگاه حکاکی لیزری، اگرچه به شکل اولیه خود بود، خریداری شد و برای خلق آثار هنری روی چوب استفاده شد.
جهت آشنایی کامل با روند پیدایش دستگاه حکاکی لیزری میتوانید روی لینک زیر کلیک کنید .
کاربرد گسترده حکاکی فلزات در صنایع مختلف
امروزه انواع روشهای حکاکی بر اساس شرایط قطعه و نوع خط تولید در صنایع مختلف بهکار گرفته میشوند.
حکاکی به شیوه کوبشی یکی از مرسومترین، کمهزینهترین و سریعترین روشهای حکاکی فلزات بهشمار میرود. به همین دلیل، این روش در میان ماشینهای مارکزن صنعتی، بیشترین کاربرد را در پروژههای پرتعداد دارد.
صنایع مختلفی همچون خودروسازی، قطعهسازی خودرو، ساخت قطعات صنعتی، سازههای فلزی و سوله، نفت و گاز، پتروشیمی، صنعت آسانسور، متالورژی، قالبسازی و تولید لوازم خانگی از دستگاههای حکاکی فلز برای مارکزنی، ردیابی و شناسایی محصولات خود بهره میبرند.
حکاکی به شیوه کوبشی مرسوم ترین و کم هزینه ترین و همچنین یکی از سریع ترین روشهای حکاکی فلزات محسوب میشود که بنا بر دلایل ذکر شده برای مارک زنی ، پرتیراژ ترین نوع ماشین حک مورد استفاده در صنعت می باشد.
صنایعی از قبیل خودرو سازی، قطعه سازی خودرو،قطعات صنعتی ، سازه فلزی و سوله ، نفت و گاز و پتروشیمی ، صنعت آسانسور و متالوژی و قالب سازی و لوازم خانگی و …. از حک روی فلز جهت مارک زنی و شناسایی محصول و …استفاده میگردد.
