اصولا حکاکی قطعات دوار یکی از مهمترین مسائل در حکاکی فلزات محسوب میشود. که معمولا به دو روش صورت میگیرد :
- دستگاه حکاکی روتاری ( حکاکی به شیوه ضربه ای یا لیزری )
- دستگاه حکاکی رول مارکینگ
که هر کدام در جایگاه خود ارزشمند هستند .
در این مقاله سعی بر مقایسه دستگاه حکاکی رول مارکینگ با دستگاه حکاکی روتاری را داریم و همچنین بررسی نکات مثبت منفی هر دو روش متناسب با نوع قطعات که در پایان مخاطب بتواند بهترین تصمیم را در راستای انتخابی مطمئن انجام دهد.
دستگاه حکاکی روتاری
در روش اول، حکاکی توسط یک دستگاه برنامهپذیر و از طریق نرمافزار اختصاصی انجام میشود. به همین دلیل، تغییر سایز فونت، نوع فونت، لوگو، شماره سریال، کد و… در لحظه و بدون هیچ ابزار جانبی امکانپذیر است. این ویژگی باعث میشود این روش برای تولیداتی که تنوع قطعات بالا است، کارایی بالایی داشته باشد.
با این حال، محدودیت ابعادی قطعه در سیستم روتاری از چالشهای مهم این روش است. بهصورت تیپیکال، دستگاههای حکاکی روتاری با سهنظام سایز ۱۶ طراحی میشوند و معمولاً تا وزن حدود ۱۵ کیلوگرم را بهخوبی پشتیبانی میکنند. اما در قطعات بزرگتر یا بلندتر—مانند لولهها، اتصالات سنگین یا فلنجهای بزرگ—نیاز به تقویت ساختار روتاری، تغییر سهنظام، افزایش استحکام شاسی و ارتقای سیستم درایو وجود دارد.
این ارتقاها کاملاً قابل اجرا هستند، اما بهصورت طبیعی سرعت عملکرد حکاکی را کاهش میدهند و راندمان دستگاه نسبت به حالت استاندارد پایینتر میآید.
میشود در نتیجه خیلی راحت میتوان سایز و شکل فونت و لوگو و … را در لحظه بدون نیاز جانبی تغییر داد که در مواردی که تنوع قطعات بالاست بسیار کارا میباشد. اما محدودیت ابعادی قطعه در روتاری امری محدود کننده است برای مثال دستگاه حکاکی روتاری به صورت تیپیکال نهایتا سه نظام سایز 16 و تا وزن 15 کیلوگرم ساخته میشود اما اگر طول قطعه زیاد باشدمانند لوله و … این ساختار باید تقویت شود و برای وزن های بالا نیاز به تغییر سه نظام و تقویت دستگاه روتاری میباشد. که در نهایت قابل اجرا بوده اما سرعت عملکرد حکاکی را پایین می آورد.
دستگاه حکاکی رول مارکینگ
این روش سریعترین تکنولوژی حکاکی روی فلزات در جهان محسوب میشود و بسته به نوع قطعه و ساختار خط تولید، در مدلهای مختلف طراحی و ساخته میگردد. رایجترین انواع رولمارکینگ عبارتند از:
رولمارکینگ پنوماتیک
رولمارکینگ هیدرولیک
رولمارکینگ زنجیری
رولمارکینگ با موتور گیربکس
رولمارکینگ رومیزی برای قطعات کوچک و سبک
رولمارکینگ یک روش کاملاً تخصصی برای حکاکی اتصالات و انواع فلنج است. این تکنولوژی با ایجاد عمق یکنواخت، سرعت بسیار بالا و کیفیت حک بینظیر، بهترین عملکرد را در حکاکی قطعاتی مانند فلنجها، انواع اتصالات و فیتینگها (سهراهی، مهره ماسوره، زانویی و …) ارائه میدهد.
به همین دلیل، در خطوط تولید قطعات گرد و صنعتی، رولمارکینگ بهعنوان دقیقترین و استانداردترین روش حکاکی شناخته میشود.
مقایسه سرعت حکاکی در رولمارکینگ، ضربهای روتاری و لیزری روتاری
در مقایسه سه روش حکاکی—ضربهای، رولمارکینگ و لیزری با روتاری—ابتدا به سرعت، کیفیت و کاربرد صحیح هر روش میپردازیم:
در حکاکی قطعات گرد صنعتی مانند فلنجها، اتصالات (سهراهی، زانویی)، لولهها و شمع خودرو، انتخاب تکنولوژی مناسب نقش تعیینکنندهای در سرعت خط تولید و کیفیت نهایی دارد. هر سه روش کاربرد دارند، اما عملکرد آنها روی قطعات دوّار تفاوت چشمگیری دارد.
مقایسه سرعت با یک مثال واقعی (حک ۵۰ کاراکتر روی فلنج):
حکاکی ضربهای با روتاری: حدود ۵۵ ثانیه
حکاکی لیزری با روتاری (عمق یکنواخت صنعتی): حدود ۱ دقیقه و ۳۰ ثانیه
رولمارکینگ: حدود ۵ ثانیه
اینجا واضح است که رولمارکینگ از نظر سرعت چندین برابر سریعتر از دو روش دیگر عمل میکند.
مقایسه کیفیت حک روی قطعات گرد:
ضربهای روتاری: در کاراکترهای خیلی ریز کیفیت افت میکند.
لیزری روتاری: کیفیت ظریف و تمیز ارائه میدهد، اما برای رسیدن به عمق استاندارد فلنجی سرعت پایینتر میآید و همچنین کیفیت در محیطهای روغنی، خورنده یا با عملیات سطحی سنگین، دوام رولمارکینگ را ندارد.
رولمارکینگ:
عمق یکنواخت و بسیار پایدار
سرعت بالا در تیراژ بالا
دوام و خوانایی عالی
جمعبندی تخصصی (بر اساس تجربه تولید هر سه روش):
اگرچه لیزر با روتاری تکنولوژی بسیار تمیز، دقیق و مناسب برای قطعات گرافیکیتر است، اما برای حک روی فلنج، اتصالات و قطعات گرد پُرتیراژ، عملکرد آن با وجود روتاری باز هم به سطح رولمارکینگ نمیرسد.
علت برتری قطعی رولمارکینگ:
سرعت چند برابر بالاتر
عمق یکنواخت و قابل تنظیم
عدم افت کیفیت در سایزهای کوچک
دوام بالا زیر ضربه، فشار و عملیات سطحی
بهترین انتخاب جهانی برای حکاکی قطعات دوّار صنعتی
به همین دلیل، در اغلب خطوط تولید فلنج و اتصالات، رولمارکینگ بهعنوان روش اصلی و استاندارد استفاده میشود، در حالی که لیزری با روتاری برای موارد خاص، تیراژ کمتر یا حکهای گرافیکی ظریف مورد استفاده قرار میگیرد.
